ظاهراً وزارت ارتباطات و وزارت حریم خصوصی به طور جدی به دنبال تولید داخلی تلفن همراه هستند. پروژه ای که چند سالی است ایده بوده و توسط دولت های گذشته پیگیری شده اما هنوز با موفقیت اجرایی نشده است. این در حالی است که اکنون وزارت ارتباطات اعلام کرده است که این پروژه را با همکاری وزارت امنیت در نظر گرفته و می خواهد گوشی های بومی را با هدف خاصی تولید کند.

علاوه بر بحث تولید گوشی، ساخت سیستم عامل اختصاصی یکی از اهدافی است که وزارت ارتباطات در نظر گرفته است و برای این کار از شرکت ها دعوت به همکاری کرده است. بنابراین به نظر می رسد یکی از جدی ترین طرح ها و برنامه های وزارت ارتباطات دولت سیزدهم، ساخت گوشی های ایرانی با سیستم عامل بومی باشد. البته اولویت فعلا تولید گوشی های بومی است و سیستم عامل ایرانی در اولویت بعدی است.

عیسی زارع پور گفت: برنامه تولید گوشی در داخل کشور تهیه شده و انتظار می رود شرکت های جدیدی علاوه بر شرکت هایی که قبلا در زمینه تولید تلفن همراه فعال بودند مانند GLX، JPlus و غیره در این زمینه فعالیت کنند تا به این مهم دست پیدا کنند. هدف از تولید تلفن همراه ایران محقق شود. بر اساس آنچه زارع پور اعلام کرد، وزارت ارتباطات و حفظ حریم خصوصی قصد دارد گوشی های داخلی ارزان قیمت کمتر از 100 دلار تولید و عرضه کند.

وزیر ارتباطات در این زمینه توضیح داد: امسال چند شرکت جدید وارد عرصه تولید تلفن همراه خواهند شد. تولید داخلی تلفن همراه تاثیر متفاوتی خواهد داشت و بازیگران دیگری نیز وارد این عرصه خواهند شد.

پیش از این محمد کانساری، رئیس سازمان فناوری اطلاعات به موضوع ساخت بومی تلفن همراه اشاره کرده بود و گفته بود که برای این کار جدول زمانی تعیین شده و تسهیلاتی در حال بررسی است. به گفته وی، هدف وزارت ارتباطات در سال جاری تولید یک میلیون گوشی تلفن همراه داخلی است و برای این امر 500 میلیارد تومان تسهیلات در نظر گرفته است.

خوانساری گفت: یکی از برنامه ها تولید گوشی های هوشمند موبایل داخلی خواهد بود که در سال جاری حداقل 500 میلیارد تومان تسهیلات برای ایجاد اشتغال در نظر گرفته شده است و هدف ما تولید یک میلیون گوشی هوشمند است.

وزیر ارتباطات علاوه بر تسهیلات از در نظر گرفتن امکاناتی مانند زمین، سوله و تجهیزات برای تولید تلفن همراه ایرانی در منطقه ویژه اقتصادی پیام خبر داد تا شرکت ها بتوانند از آن استفاده کرده و خط تولید خود را راه اندازی کنند.

تولید تلفن همراه ایرانی نیز بخشی از طرح داخلی سازی و حمایت از تولید و تولید تجهیزات ایرانی است که همواره بر آن تاکید شده است و زارع پور اخیرا بر حمایت همه جانبه از بومی سازی تاکید کرده است. وزیر ارتباطات در حاشیه هفدهمین جلسه هیات دولت کرداد در بخشی از سخنان خود در جمع خبرنگاران اعلام کرد:

ما حامی و ارتقا دهنده ظرفیت داخلی در هر دو بخش سخت افزار، نرم افزار و پلت فرم هستیم. هر ساله اولویت های بومی سازی در حوزه فناوری اطلاعات را در وزارت ارتباطات اعلام می کنیم. امسال اعلام کرده‌ایم که از شرکت‌هایی که در این زمینه سرمایه‌گذاری کنند، حمایت خواهیم کرد.»

وی در ادامه خاطرنشان کرد: در حوزه‌های مختلف از جمله پارک فناوری اطلاعات و منطقه ویژه اقتصادی پیام، تسهیلات ویژه‌ای برای انجام فعالیت‌های تولیدی پیش‌بینی شده است تا شرکت‌ها برای بومی‌سازی محصولات فناوری اطلاعات تلاش کنند.

البته این تلاش برای بومی سازی و تولید سخت افزار و نرم افزار به تولید داخلی تلفن همراه محدود نمی شود. وزارت ارتباطات قصد دارد یک سیستم عامل بومی و امن ایجاد کند تا از همین سیستم عامل بومی در گوشی های ایرانی استفاده شود.

آذر 1401 بود که وزارت ارتباطات با انتشار دعوتنامه ای از سازندگان داخلی سیستم عامل تلفن همراه هوشمند دعوت به همکاری کرد. در متن فراخوان وزارت ارتباطات آمده است:

«از اشخاص حقیقی و حقوقی اعم از شرکت های خصوصی، موسسات غیردولتی و موسسات غیردولتی که تا تاریخ 30 دی ماه 1401 حداقل یک سیستم عامل روی گوشی هوشمند نصب شده باشند، جهت ارزیابی دعوت می شوند.

طبق اظهارنظرهای اخیر منتشر شده در رسانه ها، برنامه ویژه ساخت این سیستم عامل همچنان ادامه دارد، اما با توجه به زمان بر بودن این پروژه، فعلا گوشی های موبایل تولید داخل از سیستم عامل اندروید استفاده خواهند کرد. اما وظیفه تعیین شده از سوی شورای عالی فضای مجازی این است که سیستم عامل خود را برای تلفن های همراه ایرانی بسازد.

وزیر ارتباطات در این خصوص به تسنیم گفت: همچنان به نصب سیستم عامل امن و تایید شده بر روی دستگاه های غیر از تلفن همراه ادامه می دهیم. بحث مفصل جداگانه ای در مورد سیستم عامل گوشی وجود دارد و در این زمینه برنامه ای داریم.

برخی شایعات حاکی از آن است که این احتمال وجود دارد که سیستم عاملی که در گوشی های بومی مورد استفاده قرار می گیرد هارمونی او اس (HarmonyOS) متعلق به شرکت چینی هواوی باشد. پس از طراحی و ساخت سیستم عامل بومی، این سیستم عامل جایگزین سیستم عامل اندروید خواهد شد.

البته استفاده از سیستم عامل اندروید موقتی خواهد بود چرا که شورای عالی فضای مجازی اعلام کرده است که موبایل های ایرانی باید سیستم عامل خود را داشته باشند. این اتفاق افتاد، همانطور که در مورد دستگاه هایی با سیستم های غیر از تلفن های همراه مانند لوازم خانگی اتفاق افتاد. برای تلفن همراه هم باید انجام شود.

حال با توجه به تمامی طرح ها و برنامه هایی که وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات دولت سیزدهم برای تولید تلفن همراه و سیستم عامل های اختصاصی دارد، باید دید آیا این وزارتخانه می تواند به اهداف دولت های گذشته در ایران دست یابد. سه دهه و تولید تلفن همراه داخلی این بار پروژه تولید این محصول با شکست مواجه خواهد شد.